maahmaahyada ka hadlaya geesinimada waa kuwo aad u qiimo badan, waxayna Soomaalidu ku cabbiraan dhiirranaanta, halyeeynimada, iyo go’aanka adag ee lagu wajahayo nolosha ama dagaalka. Hoos ka eeg dhowr maahmaah oo ku saabsan geesinimada iyo sharrax kooda:
1. “Geesi waa geesi, geerina waa geesi.”
Sharax:
Waxay ka dhigan tahay in geesiga runta ahi aanu ka cabsan geerida, sababtoo ah geesinimadu waxay timaaddaa marka qofku diyaar u yahay inuu halis galo si uu u difaaco xaqa ama dadkiisa.
2. “Nin geesi ah geeridiisu waa sharaf.”
Sharax:
Geesiga marka uu dhinto, dadku ma illoobaan, waayo wuxuu u dhintay sabab sharaf leh — sida difaac, run, ama cadaalad. Waa maahmaah muujinaysa in geesinimadu ay tahay nolol xusuus reebta xitaa ka dambaysa dhimashada.
3. “Geesinimo waa garasho.”
Sharax:
Maahmaahdan waxay sheegaysaa in geesinimada dhabta ahi aysan ahayn xoog keliya, balse ay tahay mid ku saleysan caqli iyo garasho. Qof aan caqli lahayn oo halis galo ma aha geesi ee waa doqon.
4. “Geesi aan xisaabtamin waa doqon halis gashay.”
Sharax:
Geesinimo la’aan qorshe iyo xisaab waa khatar. Maahmaahdani waxay dadka ku baraarujisaa in geesinimadu ay la socoto qorshe iyo feejignaan, ee aysan noqonin geesinimo indho la’aan ah.
5. “Nin geesi ah ayaa godka hore gala.”
Sharax:
Tani waxay tilmaamaysaa in geesiga uu yahay kan ugu horreeya ee wajahaya halista ama shaqada adag, isagoo aan cabsan. Waa tusaale loo adeegsado hoggaamiyaha ama qofka dhiirrada leh ee dadkiisa u horeeya.
6. “Geesi waa kii gabbalkiisa ka hadla.”
Sharax:
Maahmaahdan waxay tilmaamaysaa in geesiga dhabta ahi aanu ku qarsoonayn gabigiisa ama hadalkiisa; waa mid runta sheega oo aan ka baqin waxa ka dhalan kara.
7. “Geesinimo waa in la go’aansado, cabsina waa in la iska reebo.”
Sharax:
Waxay sheegaysaa in geesinimadu ku timaaddo go’aan adag iyo kalsooni, halka cabsidu ay tahay mid qofka celisa. Qofka go’aansada inuu wajahayo dhib waa geesi.
20 Maahmaahood oo Ka Hadlaya Geesinimada iyo Sharaxood
1. “Geesi waa geesi, geerina waa geesi.”
Micne: Geesiga dhabta ahi wuu aqbalaa geerida haddii ay timaaddo isagoo difaacaya xaqa ama dadkiisa.
2. “Nin geesi ah geeridiisu waa sharaf.”
Micne: Qofka geesiga ahi markuu dhinto, dadku sharaf iyo xasuus ayay u hayaan, sababtoo ah wuxuu u dhintay si qiimo leh.
3. “Geesinimo waa garasho.”
Micne: Geesinimo aan caqli iyo garasho la socon waa doqonnimo. Caqli iyo xisaab waa qayb geesinimada ka mid ah.
4. “Nin geesi ah waa kii halis galo, ee aan cabsanin.”
Micne: Qofka geesiga ahi waa kan diyaar u ah inuu wajaho dhib iyo halis isagoo aan cabsi muujin.
5. “Geesi waa kii gabbalkiisa ka hadla.”
Micne: Geesiga dhabta ahi waa mid runta sheega oo aan ka baqin cidna.
6. “Nin geesi ah ayaa godka hore gala.”
Micne: Qofka dhiirranaanta leh ayaa hor u galla halista, isagoo tusaale u ah kuwa kale.
7. “Geesinimo waa in la go’aansado, cabsina waa in la iska reebo.”
Micne: Geesigu go’aan adag buu qaataa, wuxuuna iska fogeeyaa cabsi iyo kalsooni la’aan.
8. “Geesi aan xisaabtamin waa doqon halis gashay.”
Micne: Geesinimo indho la’aan ah waa khatar; geesiga runta ahi wuu xisaabtamaa.
9. “Nin geesi ah ma ordo, xitaa marka uu cabsado.”
Micne: Xitaa haddii uu cabsado, geesiga dhabta ahi wuu istaagaa, wuuna wajahayaa dhibka.
10. “Geesinimo waa in la adkaysto, xataa marka ay adagtahay.”
Micne: Geesiga waa kan aan ka niyad jabin marka xaaladdu adkaato.
11. “Nin aan dhiirranayn, dhalinyaranimo ma leh.”
Micne: Dhallinyaronimada waxaa qurxiya geesinimo iyo go’aan adag, ee ma aha xoog keliya.
12. “Geesi waa kii u dhinta xaqa.”
Micne: Geesinimada ugu sarraysa waa in la difaaco xaqa, xitaa haddii ay geeri ku timaaddo.
13. “Geesi waa kii dulmiga diida.”
Micne: Geesiga runta ahi waa mid aan dulmi aqbalin, wuxuuna u taagan yahay cadaalad.
14. “Nin geesi ah lama cabsiiyo.”
Micne: Qofka geesiga ah cidna kama baqo, mana laga cabsiiyo hanjabaad.
15. “Geesinimo waa marka aad runta sheegto, xitaa marka ay kaa hor timaaddo.”
Micne: Runta sheegiddeedu waa geesinimo; dadka oo dhami ma dhiirraan inay runta sheegaan.
16. “Geesi waa kii niyad adag, ee aan daalin.”
Micne: Geesigu ma niyad jabo, xitaa haddii uu ku guuldarreysto.
17. “Geesi waa kii hadal iyo hawlba leh.”
Micne: Geesiga dhab ah waa mid ficilkiisu la mid yahay hadalkiisa — kama hadlo wax uusan qaban karin.
18. “Nin geesi ah waa kii dhibka ka barta.”
Micne: Geesigu wuu barta waayo-aragnimada dhibka, wuxuuna u adeegsadaa inuu kasbado xoog iyo garaad.
19. “Geesi waa kii cadowgiisa ku adkaysta.”
Micne: Qofka geesiga ahi ma daalo dagaal, wuu dulqaataa, wuxuuna sugayaa waqtigiisa guusha.
20. “Nin geesi ah wuu dhiman karaa, balse ma jabo.”
Micne: Geesiga waa la dili karaa, laakiin lagama adkaan karo, sababtoo ah niyadiisa iyo sharaftiisu waa adag tahay.
Gunaanad:
Maahmaahyadani waxay muujinayaan in geesinimadu aysan ahayn xoog jidheed oo keliya, balse ay tahay isku darka:
- Garasho iyo xikmad
- Adkaysi iyo go’aan
- Kalsooni iyo run sheegid
- Cadaalad iyo u taagid xaqa
