Hordhac
Gabaygu waa mid ka mid ah tiirarka ugu waaweyn ee suugaanta Soomaaliyeed, wuxuuna door weyn ka ciyaaray dhaqanka, taariikhda, iyo aqoonsiga ummadda Soomaaliyeed. Qarniyo badan ka hor, gabaygu wuxuu ahaa habka ugu muhiimsan ee ay Soomaalidu ku gudbin jirtay fikradaha, dareenka, talada, iyo xigmadda bulshada. Sababtaas awgeed, gabayga waxaa loo yaqaan “Boqorka Suugaanta Soomaaliyeed”.
Waa Maxay Gabay?
Gabay waa suugaan miisaan leh oo ku dhisan ereyo taxaddar leh, laxan, iyo qaafiyad adag. Gabaygu wuxuu ka duwan yahay noocyada kale ee suugaanta sida geeraar ama hees, maadaama uu u baahan yahay xirfad sare iyo aqoon ballaaran oo afka ah. Gabyaa kastaa ma tirin karo gabay, taasina waxay muujinaysaa heerka uu gaarsiisan yahay gabayga suugaanta dhexdeeda.
Doorka Gabayga ee Dhaqanka Soomaaliyeed
Gabaygu wuxuu ahaa warbaahinta dhaqameed ee Soomaalida ka hor intaanay jirin raadiyo, telefishan, ama internet. Waxaa lagu:
Dhex xallin jiray khilaafaadka qabaa’ilka
Lagu ammaani jiray geesiyaasha iyo haldoorka
Lagu cambaareyn jiray dulmi iyo caddaalad-darro
Lagu wacyigelin jiray bulshada
Sidaas darteed, gabaygu ma ahayn madadaalo oo kaliya, balse wuxuu ahaa hub dhaqan iyo mid maskaxeed.
Gabayga iyo Taariikhda Soomaalida
Taariikh badan oo Soomaaliyeed ayaa lagu keydiyay gabayo. Dagaallo, heshiisyo, gumeysi, halgan, iyo xorriyad doon—all waxaa laga helaa gabayo fac weyn. Gabyaa caan ah sida Sayid Maxamed Cabdulle Xasan, Raage Ugaas, Timacadde, iyo kuwo kale ayaa gabayadooda ku diiwaangeliyay marxalado muhiim ah oo taariikhda Soomaalida ah.
Gabayga iyo Anshaxa Bulshada
Gabaygu wuxuu sidoo kale kaalin weyn ka qaatay baridda akhlaaqda iyo anshaxa wanaagsan. Gabayo badan ayaa ka hadla:
Xushmada waayeelka
Qiimaha runta
Dhibaatada beenta
Is-caawinta iyo midnimada
Arrintan waxay ka dhigeysaa gabayga dugsiga dhaqanka ee jiilasha Soomaaliyeed.
Gabayga Casriga ah
Inkasta oo waqtigu is beddelay, haddana gabaygu weli waa nool yahay. Maanta, gabayada waxaa laga helaa:
Idaacadaha
Baraha bulshada
Munaasabadaha dhaqanka
Gabayada casriga ah waxay ka hadlaan arrimo ay ka mid yihiin nabadda, qurbaha, siyaasadda, iyo horumarka bulshada, iyagoo weli ilaalinaya qaabkii dhaqameed.
Muhiimadda Gabayga Maanta
Gabaygu waa hanti qaran oo u baahan in la ilaaliyo lana horumariyo. Haddii aan la dhowrin, waxaa jiri karta khatar ah in jiilasha cusub ay lumiyaan fahamka suugaanta iyo dhaqanka. Sidaas darteed, barashada gabayga iyo dhiirrigelintiisu waa waajib saaran qof kasta oo Soomaali ah.
Gabagabo
Gebogebadii, gabayga Soomaaliyeed waa laf-dhabarta suugaanta iyo dhaqanka ummadda Soomaaliyeed. Waa kayd aqooneed, taariikheed, iyo mid dhaqan oo aan la iska indha tiri karin. Ilaalinta iyo faafinta gabayga waxay ka dhigan tahay ilaalinta aqoonsiga Soomaaliyeed.
