Soomaalidu waxay leedahay cunto dhaqameed hodan ah oo ka turjumaysa nolol maalmeedka xoolo dhaqashada, beeraha, iyo badaha. Cuntooyinkani waxay ahaayeen laf-dhabarta nolosha qoyska, waxayna ka tarjumayaan taariikhda, dhaqanka, iyo hodantinimada xoolaha iyo dalagyada. Cunto dhaqameed Soomaaliyeed waxaa ka mid ah muqmad, canjeero, subag iyo caano, suqaar, cambuulo, iyo xalwo, kuwaas oo maanta weli laga isticmaalo, xitaa haddii hab-nololeedkii hore isbedelay.
- Muqmad: Hilibka Qallalan ee Dhaqanka
Muqmad waa hilib ari ama lo’ oo la jarjaray kadibna lagu keydiyo subag iyo cusbo. Hilibka noocan ah waxaa la isticmaali jiray safarrada dheer, xilliyada abaarta, iyo munaasabadaha qoyska. Muqmadku waa cunto hodan ku ah borotiin iyo dufan, waxayna fududaysaa kaydinta hilibka muddo dheer.
Soomaalidu waxay muqmadka u isticmaali jireen safarada ganacsiga iyo booqashooyinka, maadaama uu yahay hilib qallalan oo aan u baahnayn qaboojin. Waxaa lagu shiilaa subag ka dibna la cunaa rooti, canjeero, ama la isku qasay maraq khudrad ah. Muqmadku wuxuu ka mid yahay cuntooyinka dhaqameed ee Soomaalida ee maanta weli laga isticmaalo, gaar ahaan meelaha miyiga ah iyo tuulooyinka.
- Canjeero
Canjeero waa rooti khafiif ah oo laga sameeyo bur, biyo, iyo khamiir. Waxay noqotay cunto caadi ah oo subaxda iyo xafladaha qoyska lagu cuno. Canjeerada waxaa lagu cunaa subag, malab, ama suqaar.
Cuntooyinkan dhaqameed ee soomalida cuntooyinka dhaqanka waxay bixiyaan carbohydrate muhiim ah, taasoo tamar siisa qofka shaqada bilaabaya ama carruurta iskuulka tagaysa. Canjeero iyo suqaar waxay astaan u yihiin isku darka borotiinka iyo carbohydrate-ka, isla markaana fududeynaya in qoyska oo dhan uu wada cuno cunto nafaqo leh.
- Subag iyo Caano: Nafaqada Xoolaha
Subag iyo caano waxay ka mid yihiin cuntooyinka dhaqameed ee Soomaalida ee ka tarjumaya hodantinimada xoolaha. Subagga waxaa laga cunaa rooti, canjeero, ama hilib sida muqmadka iyo garowga. Caanaha la cabbo waxay bixiyaan borotiin, dufan, kalsiyum, iyo fitamiinno kale oo muhiim u ah caafimaadka.
Soomaalidu waxay xoolaha u arkeen hantida ugu weyn, sidaas darteed cuntooyinka laga helo xoolaha ayaa ahaa laf-dhabarta nafaqada qoyska. Subagga iyo caanuhu waxay sidoo kale ka mid ahaayeen cuntooyinka safarada, marka hilib cusub ama cunto kale la heli waayo.
- Suqaar: Hilib iyo Khudrad
Suqaar waa hilib la jarjaray oo lagu shiilay basasha, karootada, iyo yaanyo. Waxaa lagu cunaa canjeero ama rooti. Suqaarku wuxuu ka turjumayaa isku darka borotiin iyo khudrad, waxaana uu noqday cunto fudud oo dhaqameed oo qoyska oo dhan jecel yahay.
Suqaar ayaa sidoo kale lagu diyaariyaa xafladaha iyo aroosyada, sababtoo ah waa cunto si fudud loo diyaariyo, isla markaana dhadhanka iyo nafaqadu ka muuqdaan.
- Cambuulo: Digir Tamarta Leh
Cambuulo waa digir la shiilay, lagu daray subag iyo sonkor, mararka qaar caano. Waxay ahayd quraac fudud oo bixinaysa tamar iyo borotiin. Cambuulo ayaa sidoo kale ka mid ahayd cuntooyinka safarada, shaqooyinka adag, iyo xilliyada carruurta iyo dadka waaweyn.
Waxaa la isticmaalay sababtoo ah waa cunto la kaydin karo, fudud, isla markaana si dhakhso ah u nafaqeyn karta jirka.
- Xalwo: Macmacaan Dhaqameed
Xalwo waa macmacaan dhaqameed laga sameeyo sonkor, subag, iyo casiir lawska ama cambaha. Waxay caan ku ahayd xafladaha, ciida, iyo aroosyada. Xalwo waxay astaan u tahay soo dhaweynta martida iyo isku imaatinka qoyska. Waxaa sidoo kale la isticmaalaa xilliyada farxadda iyo isdhexgalka bulshada.
Gabagabo
Xitaa maanta, cunto dhaqameed Soomaaliyeed ayaa weli muhiim u ah bulshada Soomaalida, gaar ahaan meelaha miyiga ah, xilliyada ciida, iyo aroosyada dhaqanka. Fahamka cuntooyinkan dhaqameed ayaa gacan ka geysanaya in la ilaaliyo dhaqanka, taariikhda, iyo nafaqada qoyska.
