Dhaxalkii Sheekh Cabdiraxmaan iyo Bilowgii Qoraalka Farta Gadabuursi”Maqaalkani wuxuu si qoto dheer u qeexayaa taariikhda Farta Gadabuursi iyo ninkii alifay ee Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur.
Farta Boorama (Gadabuursi): Mucjisadii Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur iyo Horumarkii Af-Soomaaliga (1933)
Taariikhda ummadda Soomaaliyeed waa mid ka mid ah kuwa ugu hodansan adduunka marka ay timaaddo suugaanta, dhaqanka, iyo hab-fikirka ilbaxnimada. Inkasta oo la aaminsan yahay in af-Soomaaligu uu ahaa mid aan qornayn muddo dheer, haddana waxaa jirey halyeeyo u taagnaa inay afkeenna u sameeyaan astaan u gaar ah oo ka turjumaysa haybadda iyo ilbaxnimada dadka Soomaaliyeed. Mid ka mid ah halyeeyadaas ugu miisaanka weyn waa Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur, oo sannadkii 1933-kii alifay nidaamka qoraalka ee loo yaqaanno Farta Boorama ama Farta Gadabuursi.
Taariikh-nololeedkii Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur
Sheekh Cabdiraxmaan wuxuu ahaa aqoonyahan, caalim diimeed, iyo hoggaamiye bulsho oo si weyn looga ixtiraamo geyiga Soomaaliyeed, gaar ahaan gobollada waqooyi iyo magaalada Boorama. Wuxuu ahaa nin leh aragti fog, isagoo markii dambe noqday Qaadigii weynaa ee magaalada Boorama. Sawirka qadiimiga ah ee Sheekha ee laga helay Pinterest wuxuu muujinayaa shakhsiyad xambaarsan xikmad, isagoo xidhan dharka hidaha iyo dhaqanka ee culimada Soomaaliyeed, taas oo ka turjumaysa aqoontii iyo ixtiraamkii uu bulshada ku dhex lahaa.
Maxay Tahay Farta Gadabuursi?
Sannadkii 1933-kii, xilli Soomaaliya ay ku jirtay gacanta gumeysiga, afka Soomaaliguna uusan lahayn qoraal rasmi ah oo ay dawladdu aqoonsan tahay, Sheekh Cabdiraxmaan wuxuu hindisay far gebi ahaanba u gaar ah af-Soomaaliga. Fartani ma ahayn mid laga soo minguuriyay Carabiga ama Laatiinka, balse waxay ahayd farshaxan aqooneed oo uu Sheekhu u habeeyay si ay u qabato dhawaaqyada gaarka ah ee afka Soomaaliga.
Sifooyinka gaarka ah ee Farta Boorama waxaa ka mid ah:
- Akhriska Bidix ilaa Midig: Si ka duwan farta Carabiga ee laga akhriyo midigta, Farta Boorama waxaa loo akhriyaa loona qoraa bidix ilaa midig, taas oo sahashay in nidaamkaas loo isticmaalo qoraallada cilmiyeysan.
- Astaamaha Xarfaha: Fartu waxay ka koobnayd xarfo leh qaabab joomatari iyo kuwo farshaxanimo ah, kuwaas oo u sahlaya qofka baranaya inuu si dhakhso ah u garto.
- Habka Shaqallada: Sheekh Cabdiraxmaan wuxuu farsameeyay hab shaqallo ah oo aad u nidaamsan, kaas oo ka hortagaya in ereyada si khaldan loo akhriyo, taas oo ahayd dhibaato ka jirtay farta Carabiga marka lagu qorayo af-Soomaaliga.
Ahmiyadda Fartan ee Mareegta Dhaqandhawr
Magaca mareegtayada Dhaqandhawr ma ahan mid si iska bixi ah loo doortay, balse waa ballanqaad aan ugu talagalnay inaan ku dhawrno hiddaha iyo taariikhda Soomaaliyeed. Farta Boorama waxay tusaale cad u tahay in dadka Soomaaliyeed ay yihiin dad leh hal-abuurnimo iyo aqoon ay kaga maarmaan nidaamyada kale ee shisheeye. Boorama iyo Saylac waxay ahaayeen xarumo aqooneed oo ay ka soo baxeen culimo iyo aqoonyahanno badan oo dhiig cusub ku shubay suugaanta iyo qoraalka Soomaaliga.
Doorka Fartu ku lahayd Gobolka Awdal
Farta Boorama waxay aad ugu dhex faaftay gobolka Awdal muddadii u dhaxaysay 1930-yadii ilaa 1950-yadii. Sheekh Cabdiraxmaan iyo ardaydiisu waxay u isticmaali jireen diiwaangelinta gabayada, qorista taariikhda, iyo xitaa qoraallada ganacsiga. Tani waxay dhalisay in markii dambe fartan loo aqoonsado mid ka mid ah nidaamyada ugu habboon ee lagu qori karo af-Soomaaliga ka hor intaanan la qaadan farta Laatiinka sannadkii 1972-kii.Baro taariikhda dahabiga ah ee Farta Boorama (Gadabuursi) iyo Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur. Alifadii 1933-kii ee beddeshay habka qoraalka af-Soomaaliga. Guji si aad u akhriso dhaxalkan Baro taariikhda dahabiga ah ee Farta Boorama (Gadabuursi) iyo Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur. Alifadii 1933-kii ee beddeshay habka qoraalka af-Soomaaliga. Guji si aad u akhriso dhaxalkan qiimaha leh.”Baro taariikhda dahabiga ah ee Farta Boorama (Gadabuursi) iyo Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur. Alifadii 1933-kii ee beddeshay habka qoraalka af-Soomaaliga. Guji si aad u akhriso dhaxalkan qiimaha leh.”Baro taariikhda dahabiga ah ee Farta Boorama (Gadabuursi) iyo Sheekh Cabdiraxmaan Sheekh Nuur. Alifadii 1933-kii ee beddeshay habka qoraalka af-Soomaaliga. Guji si aad u akhriso dhaxalkan qiimaha leh.”qiimaha leh.”
